ការកែទម្រង់វិស័យជលផល៖ ពង្រឹងការអភិរក្ស បង្កើនផលិតកម្ម និងធានាអនាគតសន្តិសុខស្បៀង
ការកែទម្រង់វិស័យជលផល៖ ពង្រឹងការអភិរក្ស បង្កើនផលិតកម្ម និងធានាអនាគតសន្តិសុខស្បៀង
នៅពេលនិយាយអំពីវិស័យជលផល មនុស្សជាច្រើនតែងគិតត្រឹមតែជាការចាប់ត្រី ឬការបង្ក្រាបបទល្មើសនេសាទ។ ប៉ុន្តែខ្លឹមសារនៃការលើកឡើងរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជាលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត ក្នុងឱកាសទិវាមច្ឆជាតិនៅថ្ងៃទី១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៦នេះ បានបង្ហាញថា រាជរដ្ឋាភិបាលកំពុងមើលវិស័យនេះក្នុងក្របខណ្ឌយុទ្ធសាស្ត្រដែលទូលំទូលាយជាងនេះ គឺមិនមែនត្រឹមតែជាការការពារធនធានត្រីប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែជាការធានាដល់សន្តិសុខស្បៀង ការបង្កើនប្រាក់ចំណូលប្រជាពលរដ្ឋ ការអភិរក្សបរិស្ថាន និងការកសាងសេដ្ឋកិច្ចជាតិប្រកបដោយចីរភាពថែមទៀតផង។
ការថ្លែងរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីបានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ថា ការគ្រប់គ្រងវិស័យជលផលមិនមែនជាវិធានការដាច់ដោយឡែកទេ ប៉ុន្តែជាផ្នែកមួយនៃចក្ខុវិស័យចំបង ដែលភ្ជាប់ជាមួយគោលនយោបាយជាតិអភិវឌ្ឍវិស័យកសិកម្ម ឆ្នាំ២០២២-២០៣០។ នេះមានន័យថា រាជរដ្ឋាភិបាលកំពុងបង្កើតភាពប្រទាក់ក្រឡាគ្នារវាងកសិកម្ម ជលផល បរិស្ថាន ការគ្រប់គ្រងធនធានធម្មជាតិ និងសន្តិសុខស្បៀង ជាជាងដោះស្រាយបញ្ហាជាផ្នែកៗ។
ក្នុងរយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំកន្លងមក គោលនយោបាយ និងផែនការយុទ្ធសាស្ត្រជាច្រើនត្រូវបានដាក់ចេញ ចាប់តាំងពីការកែទម្រង់វិស័យជលផល ការលុបឡូត៍នេសាទ ការបង្កើតសហគមន៍នេសាទ ការជំរុញវារីវប្បកម្ម រហូតដល់ការគ្រប់គ្រងតំបន់អភិរក្ស និងការស្តារប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ី។ ការលើកឡើងនូវគោលនយោបាយទាំងនេះ បង្ហាញថា រាជរដ្ឋាភិបាលកំពុងបន្តលើមូលដ្ឋាននៃការកែទម្រង់ដែលមានស្រាប់ ដោយពង្រឹងការអនុវត្តឱ្យកាន់តែមានប្រសិទ្ធភាពជាងមុន។
ចំណុចដែលលេចធ្លោមួយទៀត គឺការដាក់ចេញនូវការអនុវត្តច្បាប់ជាស្នូលនៃការអភិរក្សធនធានជលផល។ ជាក់ស្តែង បន្ទាប់ពីមានការបង្ក្រាបបទល្មើសនេសាទយ៉ាងតឹងរឹងក្នុងរយៈពេលពីរឆ្នាំកន្លងមក ដោយមានការចូលរួមពីកងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ ផលត្រីបានកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់និងទទួលការសារទពីប្រជាពលរដ្ឋនៅទូទាំងប្រទេស។ ដូច្នេះនេះជាការបង្ហាញថា ការអនុវត្តច្បាប់អាចបង្កើតជាលទ្ធផលជាក់ស្តែងទៅលើការស្តារធនធានធម្មជាតិឡើងវិញបានហើយ។
ក្នុងន័យនេះ ការប្រើប្រាស់កងកម្លាំងប្រដាប់អាវុធមិនត្រូវបានបង្ហាញថាជាជម្រើសអចិន្ត្រៃយ៍ទេ ប៉ុន្តែជាវិធានការបណ្តោះអាសន្ន ដើម្បីបំពេញចន្លោះសមត្ថភាពរបស់មន្ត្រីជំនាញ។ ការបញ្ជាក់របស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីថា មិនចង់ប្រើកងទ័ព ប៉ុន្តែត្រូវតែធ្វើដោយសារកម្លាំងជំនាញនៅមានកម្រិត នេះជាសារបញ្ជាក់ថា គោលបំណងសំខាន់គឺការពង្រឹងប្រសិទ្ធភាពនៃការអនុវត្តច្បាប់ មិនមែនជាការធ្វើឱ្យវិស័យជលផលក្លាយជាបញ្ហាសន្តិសុខនោះឡើយ។
ទន្ទឹមនឹងការបង្ក្រាបបទល្មើស រាជរដ្ឋាភិបាលក៏បានផ្តោតលើការកាត់បន្ថយឬសគុលនៃការបំផ្លាញធនធានធម្មជាតិផងដែរ។ ការណែនាំឱ្យស៊ើបអង្កេតរកអ្នកបំផុសប្រជាពលរដ្ឋឱ្យប្រើឧបករណ៍ឆក់ត្រី បង្ហាញថា បញ្ហាមិនស្ថិតនៅត្រឹមអ្នកប្រព្រឹត្តិបទល្មើសប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែអាចមានបណ្តាញ ឬអ្នកនៅពីក្រោយ ដែលជំរុញឱ្យកើតមានសកម្មភាពខុសច្បាប់។ វិធីសាស្ត្របែបនេះមានន័យថា រាជរដ្ឋាភិបាលកំពុងព្យាយាមដោះស្រាយទាំង “អ្នកអនុវត្ត” និង “អ្នកបំផុស” ក្នុងពេលតែមួយ។
លើសពីការការពារ រាជរដ្ឋាភិបាលក៏ផ្តោតសំខាន់លើការបង្កើតប្រភពផលិតថ្មី។ ការជំរុញវារីវប្បកម្ម ការស្រាវជ្រាវបច្ចេកទេស ការផលិតពូជត្រីដែលមានតម្លៃសេដ្ឋកិច្ចខ្ពស់ និងការពង្រឹងសមាគមវារីវប្បករ បង្ហាញពីការផ្លាស់ប្តូរពីការពឹងផ្អែកលើធនធានធម្មជាតិ ទៅរកការបង្កើនផលិតកម្មតាមបច្ចេកវិទ្យា។ នេះជាទិសដៅដែលអាចជួយកាត់បន្ថយការនាំចូលផលិតផលជលផល បង្កើនប្រាក់ចំណូលអ្នកចិញ្ចឹមត្រី និងពង្រីកសមត្ថភាពនាំចេញក្នុងរយៈពេលវែង។
ម្យ៉ាងវិញទៀត ការលើកឡើងរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រីក៏បានឆ្លុះបញ្ចាំងពីការយល់ឃើញថា ការអភិរក្សជលផល មិនអាចបំបែកចេញពីការគ្រប់គ្រងដីធ្លី និងប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីបានឡើយ។ ការពន្លឿនចុះបញ្ជីដីរដ្ឋនៅតំបន់អភិរក្ស ការពារព្រៃលិចទឹក និងព្រៃកោងកាង ព្រមទាំងការជំរុញដាំព្រៃឡើងវិញ គឺជាការបង្ហាញពីទស្សនវិស័យដែលមើលឃើញថា ធនធានត្រីអាស្រ័យដោយផ្ទាល់លើគុណភាពជម្រកធម្មជាតិ។ ប្រសិនបើជម្រកបាត់បង់ ទោះបង្ក្រាបបទល្មើសខ្លាំងប៉ុណ្ណា ក៏ធនធានជលផលនឹងមិនអាចស្តារឡើងវិញបានដែរ។
អ្វីដែលគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍មួយទៀត គឺការលើកឡើងថា ការអនុវត្តច្បាប់មិនមែនដើម្បីកាត់ផ្តាច់ជីវភាពប្រជាពលរដ្ឋទេ ប៉ុន្តែដើម្បីការពារផលប្រយោជន៍រយៈពេលវែងរបស់ពួកគេ។ សារនេះមានន័យថា ការអភិរក្ស និងការអភិវឌ្ឍមិនមែនជាគោលដៅផ្ទុយគ្នាទេ ប៉ុន្តែគឺជាការបំពេញឲ្យគ្នាទៅវិញទៅមក។ ប្រសិនបើធនធានធម្មជាតិត្រូវបានបំផ្លាញ អ្នកដែលរងផលប៉ះពាល់មុនគេ គឺប្រជានេសាទ និងសហគមន៍ដែលពឹងផ្អែកខ្លាំងលើធនធានទាំងនេះដោយផ្ទាល់។ ជារួម នាយករដ្ឋមន្ត្រីកម្ពុជាលោក ហ៊ុន ម៉ាណែត បានបង្ហាញពីទស្សនវិស័យដែលមិនកំណត់ត្រឹមការដោះស្រាយបញ្ហាបច្ចុប្បន្នទេ ប៉ុន្តែផ្តោតលើការកសាងមូលដ្ឋានរឹងមាំសម្រាប់អនាគតរបស់ជាតិ។ ការរួមបញ្ចូលគ្នារវាងការអនុវត្តច្បាប់ ការអភិរក្សធនធាន ការជំរុញបច្ចេកវិទ្យា ការអភិវឌ្ឍវារីវប្បកម្ម និងការចូលរួមរបស់សហគមន៍ បង្ហាញពីគំរូគ្រប់គ្រងដែលមានលក្ខណៈគ្រប់ជ្រុងជ្រោយប្រកបដោយចក្ខុវិស័យវែងឆ្ងាយរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល។
ប្រសិនបើការណែនាំទាំងនេះត្រូវបានអនុវត្តប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងមានការចូលរួមពីគ្រប់ភាគីនោះអាចរួមចំណែកធ្វើឱ្យវិស័យជលផលកម្ពុជា មិនត្រឹមតែអាចជាការការពារធនធានសម្រាប់មនុស្សជំនាន់ក្រោយប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងក្លាយជាមូលដ្ឋានសំខាន់មួយសម្រាប់សន្តិសុខស្បៀង កំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងការអភិវឌ្ឍប្រកបដោយចីរភាពរបស់ប្រទេសផងដែរ៕
ដោយ៖ ឥន្ទ ខេមរៈ
